نگهداری بنفشه آفریقایی

نگهداری بنفشه آفریقایی

مقدمه

زادگاه این گل آفریقای شرقی است. برگهای سبز مخملی و کرک‌دار و روی ساقه فشرده و کوتاه قرار دارند. بنفشه آفریقایی نسبت به طول روز بی تفاوت است و به همین علت در طول سال گل می‌دهد. رنگ گلها متنوع و به رنگ بنفش- آبی- قرمز – صورتی- سفید ظاهر می‌شوند. گلها به صورت کم پر و پر پر و پرچمها طلایی و به طرز زیبایی از وسط گلها بیرون زده‌اند بطوری که تناقض در رنگ پرچمها و گلبرگها گل را به صورت یکی از زیباترین مینیاتورهای گیاهی در آورده است.

بنفشه افریقایی هم مثل هر گیاه دیگری به مجموعه ای از عوامل برای رشد و نمو بهینه نیاز دارد که از این میان می توان به نور، دما، آب، موادغذایی، و محیط کشت اشاره کرد. عمل فتوسنتز به عنوان سیستم تولید انرژی منحصر به فرد گیاهان در حضور نور صورت می گیرد، از این رو نور را می توان اساسی ترین فاکتور رشد گیاه دانست

نیازهای بنفشه آفریقایی

نور: عمل فتوسنتز به عنوان سیستم تولید انرژی منحصر به فرد گیاهان در حضور نور صورت می گیرد، از این رو نور را می توان اساسی ترین فاکتور رشد گیاه دانست بنفشه افریقایی در نور به نسبت کم به خوبی رشد می کند ولی برای گلدهی نیاز به شدت نور بیشتر دارد.

در تابستان می توان با افزایش فاصله گیاهان از پنجره جنوبی ، از تابش مستقیم آفتاب جلوگیری کرده و نور خوبی برای گیاهان فراهم کرد. به طور کلی بنفشه افریقایی برای گلدهی طولانی به ۱۲ تا ۱۶ ساعت روشنایی در شبانه روز – برحسب نوع رقم- نیاز دارد.

معمولا گیاه با برگهای تیره تر و گلهای پُرپَر به روشنایی بیشتر نیاز دارند. از آنجا که گرد و غباری که بر برگ ها می نشیند میزان نور دریافتی گیاه را می کاهد باید سعی کنیم همواره برگ ها را تمیز نگه داریم. اگر دمبرگ ها بیش از حد بلند و کشیده و متمایل به سمت بالاست و برگها رنگ سبز تیره داشته و گیاه خیلی کم گل می دهد، نشانه کمبود روشنایی است.

هنگامی که رنگ برگ ها روشن شده و به زردی می گراید نشانه ی زیادی نور است، در شدت نور خیلی زیاد لکه های سوختگی روی برگ ها بروز خواهد کرد.

          

دما: دمای مناسب برای پرورش بنفشه افریقایی ۱۸ تا ۲۶ درجه سانتی گراد است. بطورکلی دمایی که انسان در آن احساس راحتی میکند.

در ۲۵ درجه بنفشه افریقایی به خوبی رشد و نمو کرده و گل فراوان می دهد ولی گلبرگ ها به نسبت کوچک و رنگ پریده می شوند. اگر دما از ۱۸ درجه کمتر شود رشد و نمو کاهش یافته و احتمال بروز سفیدک(نوعی بیماری قارچی شبیه به پودری سفیدرنگ روی برگ ها) زیاد می شود.

و برگ ها به سمت پایین خم شده و شکننده می شوند. کمترین دمای قابل تحمل برای گیاه در زمستان ۱۳ درجه است. این گیاه برعکس اغلب گیاهان هرچه دمای شبانه گرمتر و دمای روزانه خنک تر باشد ( ثبات و عدم اختلاف میزان درجه حرارت در طول شبانه روز) بهتر رشد و نمو می کند.

تغذیه: از آنجا که خاک این گیاه نسبت به مواد غذایی فقیر است باید در تمام طول سال با کود تغذیه شود

محیط کشت بنفشه افریقایی فاقد خاک ( رس) است تقریبا هیچ گونه مواد غذایی برای رشد گیاه ندارد ازاین رو همواره در آب آبیاری از محلول کود مناسب استفاده می کنیم.

نیازهای همه ی گیاهان به هنگام رشد با زمان به گل نشستن متفاوت است.

دو نوع کود مخصوص تغذیه بنفشه آفریقایی در نظر گرفته شده است:

1- کود مخصوص رشد رویشی بنفشه آفریقایی: برای تهیه آن باید 1/8 قاشق چایخوری در یک لیتر آب حل کرده و در هر بار آبیاری از طریق زیرگلدانی از آن استفاده شود.

2- کود مخصوص گلدهی بنفشه آفریقایی: برای تهیه آن باید 1/2 قاشق چایخوری در یک لیتر آب حل کرده و ماهی یکبار از بالای سطح خاک و از زیر برگها بجای کود شماره ۱ استفاده شود.

هیچ گاه کود را بیش از میزان توصیه شده روی بسته بندی به کار نبرید.

رشد و نمو( تولید گل و بذر) دوفرآیند جداگانه و مخالف هم هستند از این رو نباید انتظار داشت که گیاه همزمان بیشترین رشد را داشته و نیز بیشترین میزان گل را بدهد.

بنفشه افریقایی در جوانی به کود با مقدار نیتروژن بالا، و هنگام گلدهی به نیتروژن کم و فسفر و پتاسیم بالا نیاز دارد.

در بازار کودهای مخصوص رشد و گلدهی بنفشه افریقایی به صورت جداگانه موجود و قابل دسترس است. نکته قابل توجه در استفاده از تمام کودهای شیمیایی رعایت دُز مصرف است.( به دلیل مشکلات ناشی از تجمع املاح همان گونه که دربالا اشاره شد)

هیچ گاه کود را به میزان بیش از حد توصیه شده روی بسته به کار نبرید. بهتر است میزان کود محلول در آب را کاهش داده در عوض دفعات استفاده را افزایش دهید.

هیچ گاه هنگامی که بستر کاملا خشک و گیاه تشنه است به آن کود ندهید زیرا ممکن است ریشه های گیاه توانایی جذب آب را نداشته و آسیب ببیند.

خاک مناسب : نکته ای که باید همه بدونن اینه که اکثر گیاهان گلدار برای گل دادن به خاک اسیدی نیاز دارند اگر دیدین روی سطح خاکتون سفیدک جمع شده است بدانید خاکتان شور و به سمت قلیایی شدن پیش میرود.تهیه آمیخته خاکی مناسب برای بنفشه افریقایی بسیار مهم است. همان گونه که می دانیم بنفشه افریقایی در خاک نمی روید بلکه در آمیزه ی سبکی از مواد آلی درشت بافت رشد می کند که در کف جنگل های انبوه و در شکاف صخره ها گرد می آید.

مخلوط خاکی مناسب باید زهکش و تهویه مناسبی داشته و درعین حال توانایی نگهداری آب کافی را داشته باشد. (60 درصد پیت ماس و 40درصد پرلیت را باهم مخلوط کنید. طبق تجربه شخصی من کوکوپیت هم به جای پیت ماس یا مخلوط با آن قابل استفاده است). ترکیب های مخصوص کشت بنفشه افریقایی به صورت تجاری نیز در بازار است.

پی اچ محیط کشت باید ۵.۸ تا ۶.۵ باشد. به دلیل وجود پیت ماس دراین ترکیب، خاک بنفشه افریقایی عموما اسیدی است. برای افزایش پی اچ می توان از پوست تخم مرغ استفاده کرد. به این صورت که پوست تخم مرغ را در آبی که برای بنفشه افریقایی کنار می گذاریم به مدت یک شب خیسانده، و یا آن را خرد کرده به صورت پودر درآورده به میزان یک فنجان برای یک فوت مکعب ( حدودا ۲۷ لیتر) خاک به کار می برند.

به این ترتیب کلسیم مورد نیاز گیاه نیز تامین خواهد شد. البته آهک زیاد هم محیط کشت را قلیایی می کند که برای بنفشه افریقایی مثل اکثر گیاهان مناسب نیست.

بهترین پی اچ برای رشد بنفشه افریقایی اندکی اسیدی یعنی حدود۶.۵ است زیرا این گیاه خود را به پی اچ آب باران سازش داده است. در نهایت بنفشه افریقایی به دلیل مقاومت به خشکی، گرمی هوا و سایه ( نورکم) یکی از گیاهان ایده آل برای نگه داری در آپارتمان است. البته برای پرورش آن باید

۳شرطه دمای یکنواخت، رطوبت مناسب، و محیط کشت مساعد را فراهم کرد.

تعویض گلدان: بنفشه آفریقایی ریشه های بسیار ظریفی دارد. برای گلدهی این ریشه ها باید سالم بوده و خوب توسعه  یافته باشند. اگر گیاه در خاک فشرده یا سنگین کشت شود گل نخواهد داد. بنفشه های آفریقایی سالی یک بار نیاز به تعویض خاک دارند. چون به دلیل استفاده مکرر از کودهای شیمیایی و نیز به دلیل املاح موجود در آب محیط کشت به  مرور اسیدی تر می شود و نیز تجمع املاح برای ریشه ها مضر است. از طرفی بنفشه آفریقایی در گلدان کوچک تر بهتر عمل می کند زیرا حجم بیشتر خاک خیس اطراف  ریشه ها احتمال بیماری های قارچی و باکتریایی را افزایش میدهد.

از گلدانی استفاده کنید که قطر دهانه آن  تقریبا یک سوم قطر بوته باشد.

چنانچه اندازه گلدان نسبت به بوته بزرگ باشد گیاه گل نخواهد داد.

گلدان های سفالی و سرامیکی به دلیل مشکلات ناشی از تجمع املاح و نیز شوک سرما به ریشه های  حساس بنفشه آفریقایی، چندان برای این گیاه مناسب نیستند.

ازاین رو بهتر است از گلدان های پلاستیکی  برای کاشت استفاده کنید.

تمییز نمودن برگها : با بررسی مخصوص برگها را تمیز کنید. غبارپاشی نکنید،از مواد براق کننده هم استفاده ننمایید. حذف گلهای خشک شده بر زیبایی گلدان و گل می افزاید.

تکثیر: تکثیر بنفشه آفریقایی معمولا ازطریق قلمه برگ و پاجوش و کشت بذر صورت می گیرد

قلمه برگ: گرفتن قلمه برگ ( عمومی ترین راه تکثیر بنفشه، قلمه برگه) … بهترین برگ برای اینکار برگهای وسط بنفشه است چون نه آنقدر جوان هستن که انرژی لازم را برای اینکار نداشته باشند و نه آنقدر پیر که به درد قلمه زدن نخورند. بعد از اینکه برگ را از بنفشه مادر جدا کردین ساقه را با یک چاقو و یا تیغ تمیز بصورت اریب ببرید به حدیکه حدود ۳ تا ۴ سانت از ساقه بماند و وقتی در محیط قلمه میگذارین فقط برگ آن بیرون باشد .

اینکار به این خاطر است که ریشه و بوته از انتهای ساقه ایجاد میشود و هرچی ساقه بلندتر باشد بوته ها دیرتر بیرون میزنند و انرژی بیشتری گرفته میشود . همینطور قلمه را در گلدان کوچکی که محتوی خاک مخصوص قلمه ، پرلیت ، پوکه ( ته آن پرلیت و رویش پوکه )هست بکارید . در آب هم میتوانید ریشه دار کنید و بعد از ریشه زدن آن را در بستر کاشت بکارید.

اگر قلمه ها را در بستر کاشت قرار دادین برای سریعتر ریشه زدن و اینک قلمه خم نشود میتوانید روی آن کیسه شفافی که نور را از خودش رد کند بپوشانید و فقط مراقب باشید داخل کیسه رطوبت جمع نشود که باعث از بین رفتن قلمه خواهد شد .

هر روز بررسی کنید و اگر رطوبت ایجاد شد کیسه یا پوشش را بردارید تا رطوبت خشک شود و بعد باز پوشش را بکشید تا زمانیکه برگها ریشه دار، محکم و سرحال شوند .

البته میتوانید تا زمان جوانه زدن بوته ها از این پوشش استفاده کنید.

بعد از اینکه بوته ها خوب رشد کرد باید خیلی با دقت از هم جدا شوند و در گلدانهای جدا کاشته شوند.

باید تا زمان بالغ شدن بنفشه صبر کنید و در این زمان به بنفشه کود برگدهی و یا همان کود معمولی بدهید و از دادن کود گلدهی خودداری کنید تا زمانیکه حس کردید بنفشه شما بالغ شده است و باید به گلدهی بیفتد، گلدانی را که انتخاب میکنید نباید بزرگ باشد چون بلوغ را به تاخیر میندازد .

ریشه های بنفشه باید کل گلدان را بگیرد تا به گلدهی بیفتد( باز هم استثنا درباره گیاهان همیشه وجود دارد).

آبیاری هم بهتراست از زیرگلدانی باشد ولی هر چند وقت ۱بار از سطح هم آب دهید تا کود روی خاک رسوب نکند . فقط مراقب باشید آب روی برگهای ریخته شده در نور نباشند ویا سریع خشک کنید.

کاشت پاجوش: بعد از جداسازی پاجوش ها از بوته مادری می توان آنها را به صورت جداگانه در گلدان کوچکتر کاشت و روی آنها را به مدت ۲-۱ هفته با نایلون پوشاند.

پاجوش ها چون اغلب ریشه دارند در زمان کمتری نسبت به قلمه برگ بالغ و گلدار می شوند.

کشت بذر: بذر را روی خاک ب‍‍پاشید و با خاک نرم و یا ماسه مرطوب بپوشانید . بعد با یک نایلون روی بذر هارا بپوشانید تا جوانه زند، دما 20 درجه و نور غیر مستقیم باشد. با توجه به ریز بودن بذر ها و احتمال جابه جا شدن بذرها آبیاری به صورت اسپری انجام شود.

کاشت بذر در بهار ، گرفتن قلمه برگ در تابستان ، تقسیم بوته در بهار

عوارض و درمان:

– گلهای پژمرده را حذف و گیاه را طبق دستور تغذیه مصنوعی کنید تا گلها ریز و متفرق نشوند.

– لکه‌های قهوه‌ای روی برگها نشان دهنده غبار پاشی در آفتاب و یا آبیاری از بالا است. گیاه احتیاج به غبارپاشی ندارد و آبیاری طبق روش گفته شده انجام گیرد.

– گاز آشپزخانه و یا گاز نفت و هوای کثیف عامل زرد شدن گیاه است. گیاه را به هوای مملو از اکسیژن انتقال دهید.

– هوای گرم و خشک باعث پیچیده شدن برگها، خشک و خم شدن آنها میشود که در این حالت گیاه احتیاج به آبیاری دارد (هرگز غبار پاشی نکنید) .

– هوای سرد هم باعث پژمرده و خم شدن برگها میشود که در این صورت گیاه را به محل گرمتری منتقل کنید.

– وقتی تمام شرایط مساعد است و گیاه گل نمیدهد، گیاه را کوددهی کنید

– اگر آبیاری بیش از اندازه باشد گلها و برگهای گیاه می‌پوسند. در تمام طول سال هفته‌ای دوبار آبیاری کافی است.

– برگهای رنگ پریده نشان از نور زیاد است یا احتیاج به کود دهی دارد. گیاه را به محلی

با نور غیر مستقیم منتقل کنید.

آموزش به صورت تصویری:

 

درباره نویسنده